احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
440
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
خنك گردد بعد مقدارى سكنجبين با آن مخلوط نموده بخوريد . غليان صفرا و خشك شدن دهان و عطش حاصل از گرما و سردرد و كهير را درمان مىكند . 7 - آن را بجوشانيد و آب و دانه را با هم ميل كنيد . براى كاهش حدّت سرخجه و سرخك ، جدرى يا آبله و شرى ( مخملك ) مفيد است ، جوشاندهء آن را با نبات در مواقع نزله و هنگام يبوست مزاج به اطفال بدهيد ، بسيار مفيد است . 8 - از آن شياف ساخته و شبها در مهبل بگذاريد ، براى التيام زخم رحم و كمك به وضع حمل مفيد است . تذكر : در برخى مزاجها و در بعضى اشخاص سردرد ايجاد مىكند ، مصلح آن كتيرا مىباشد . برگ خاكشير خواص درمانى : آب دمكردهء آن را بجوشانيد . قابض است ، براى رفع كمى ويتامين C مفيد مىباشد . خلّر نامهاى ديگر : جليان - بسله - ململى - جلبان - جلبان ابيض - جلبان اسود - مشيوء - ملك - كلول - كسارى - Pois carre - Pois de brebis - Gesse blanche - Chickling vetch - Grass pea - Bitter vetch - Mattar pea - مشخصات : گياهى است از خانوادهء Legumimosae ، علفى و پيچكدار به درازاى يك ذرع . برگهاى آن داراى دو برگچهء باريك و دراز و نوكتيز است . گلهاى آن به رنگ سبز مايل به سفيد و زرد و مايل به قرمز است كه زنبورهاى عسل به آن علاقهء فراوان دارند . ميوهاش به شكل غلاف شبيه غلاف باقلا و سفيد و در پنج قسم كه دانههاى خلّر در آن قرار دارند ، دانهها به ابعاد هفت تا دوازده در پنج تا نه ميلىمتر شبيه نخود صاف مىباشد . اين گياه در هند در درّهء پنجاب و اوتار پاراداش انتشار دارد ، در ايران در فارس ، كرمان ، كوه هراز ، كوه نصر ، در مكران ، ايرانشهر ، اصفهان ، تهران ، خرمآبد ، آذربايجان ، مشكينشهر و كرمانشاه در بيستون مىرويد و كاشته مىشود ، همچنين در افغانستان نيز بهطور خودرو مىرويد و هم كاشته مىشود . طبيعت آن سرد و خشك است . تركيبات شيميايى : فيتيكاسيد - اسيد آمينه - بتائين - كولين - لاتيرين - 2 درصد مواد چربى - 30 درصد مواد نشاستهاى - 3 درصد مواد قندى . خواص درمانى : آب پختهء آن را با عسل شيرين كنيد و بخوريد ، براى تسكين سرفه و تصفيهء ريه و درد